Aanbouw zonder vergunning: wat mag wel en niet?

Kort antwoord

Vaak wel, als de aanbouw in het achtererfgebied staat en binnen de landelijke maten blijft: binnen 4 meter van de oorspronkelijke achtergevel en nooit hoger dan 5 meter. Uw gemeente kan in het omgevingsplan wel andere regels hebben. Doe daarom altijd de Vergunningcheck in het Omgevingsloket of laat uw plan toetsen.

De landelijke regels op een rij

Sinds de Omgevingswet (1 januari 2024) staan de regels voor vergunningvrij bouwen in het Besluit bouwwerken leefomgeving en in het omgevingsplan van uw gemeente. Voor een aanbouw, uitbouw of bijgebouw bij een woning gelden landelijk deze hoofdregels (stand oktober 2026):

Alleen in het achtererfgebied. Dat begint 1 meter achter de voorkant van de woning. Aan de voorkant (het voorerfgebied) is altijd een vergunning nodig.
Op de grond en niet te dicht bij openbaar gebied. Het bouwwerk staat op de grond en op meer dan 1 meter van openbaar toegankelijk gebied, zoals de straat of een openbaar pad.
Nooit hoger dan 5 meter. Er mag geen verblijfsruimte op de verdieping komen en geen dakterras of balkon.
Binnen 4 meter van de oorspronkelijke achtergevel mag de aanbouw niet hoger zijn dan 30 centimeter boven de vloer van de verdieping. Heeft de woning maar één bouwlaag, dan niet hoger dan de woning zelf. Het gebruik mag gelijk zijn aan dat van de woning, zoals een grotere woonkamer.
Verder dan 4 meter is maximaal 3 meter hoogte toegestaan (hoger alleen met een schuin dak onder voorwaarden) en alleen voor ondergeschikt gebruik, zoals een berging, garage of tuinkamer zonder woonfunctie.
Maximale oppervlakte. Bij een bebouwingsgebied tot 100 m² mag maximaal de helft bebouwd worden. Bij een groter gebied geldt een glijdende schaal, tot maximaal 150 m² in totaal. Bestaande aan- en bijgebouwen tellen mee.

Ook zonder vergunning gelden regels

Technische eisen. Ook een vergunningvrije aanbouw moet voldoen aan de technische regels voor bijvoorbeeld constructieve veiligheid, brandveiligheid, ventilatie en isolatie.
Burenrecht. Volgens het Burgerlijk Wetboek mag u zonder toestemming van de buren geen ramen of balkons maken binnen 2 meter van de erfgrens die uitkijken op het erf van de buren.
Het omgevingsplan van uw gemeente. Gemeenten kunnen afwijkende regels hebben. Kijk daarom altijd naar de uitkomst van de Vergunningcheck.

Wanneer is wél een vergunning nodig?

De aanbouw komt (deels) aan de voorkant of zijkant binnen het voorerfgebied.
De maten of de oppervlakte gaan over de landelijke grenzen of over de regels van uw gemeente.
De woning is een rijksmonument; voor wijzigingen aan een monument is een vergunning nodig. In een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden vaak extra regels.
De woning of een eerdere uitbreiding is zonder de vereiste vergunning gebouwd.

Zo pakken wij het aan

Wij toetsen uw plan aan de landelijke regels en aan het omgevingsplan van uw gemeente, maken de bouwtekening en, als dat nodig is, verzorgen we de vergunningsaanvraag via het Omgevingsloket. Twijfelt de situatie, dan kunnen we vooroverleg met de gemeente voeren. Zo weet u voordat u begint waar u aan toe bent.

Plannen voor uw woning of pand?

Bespreek ze vrijblijvend met een van onze specialisten.

Plan een gratis kennismaking Plan een projectintake

Veelgestelde vragen

Hoe diep mag een uitbouw zonder vergunning?

Landelijk geldt: binnen 4 meter van de oorspronkelijke achtergevel mag de uitbouw het gebruik van de woning krijgen, met een maximale hoogte van 30 centimeter boven de vloer van de verdieping en nooit meer dan 5 meter. Uw gemeente kan andere regels hebben; doe altijd de Vergunningcheck.

Moet ik mijn buren inlichten?

Bij vergunningvrij bouwen is dat niet verplicht, maar wel verstandig. Let op het burenrecht: zonder toestemming geen ramen of balkons binnen 2 meter van de erfgrens die uitkijken op het erf van de buren.

Wat gebeurt er als ik toch bouw terwijl een vergunning nodig was?

De gemeente kan dan handhaven, tot afbreken aan toe. Ook bij de verkoop van uw woning kan het problemen geven. Laat uw plan daarom vooraf toetsen.